క్యాబ్ బుకింగ్స్ కష్టాలు తీరాయి.. ఓలా, ఉబర్, ర్యాపిడోలపై కేంద్రం చర్యలు

భారతదేశంలో క్యాబ్ మరియు ఆటో ప్రయాణికులకు ఇది నిజంగా ఒక చారిత్రాత్మక క్షణమనే చెప్పాలి. రోజువారీ ప్రయాణాల్లో ఓలా (Ola), ఉబర్ (Uber), ర్యాపిడో (Rapido) వంటి అగ్రిగేటర్ సంస్థల ఆగడాలతో విసిగిపోయిన కోట్లాది మంది జనాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఊరటనిస్తూ ఒక పెద్ద నిర్ణయం తీసుకుంది. రైడ్ బుక్ చేసుకున్న తర్వాత క్యాబ్ డ్రైవర్లు చివరి నిమిషంలో ఆర్డర్ క్యాన్సల్ చేయడం, అడిగినంత ఇవ్వమంటూ డిమాండ్ చేయడం, క్యాన్సలేషన్ చార్జీల పేరుతో ప్రయాణికుల నుంచి అడ్డగోలుగా వసూలు చేయడం వంటి అనైతిక పద్ధతులకు చెక్ పెట్టేందుకు రంగంలోకి దిగింది. ఈ మేరకు కేంద్ర వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ నూతన మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. ఇకపై ప్రయాణికులను దోచుకోవడం కుదరదని స్పష్టం చేసింది.

రైడ్ క్యాన్సలేషన్ల బాధ ఇక దూరం

నగరాల్లో ఆఫీసులకు వెళ్లేవారు, అత్యవసర పనులపై బయటకు వెళ్లేవారు ఎదుర్కొనే అతిపెద్ద సమస్య 'రైడ్ క్యాన్సలేషన్'. మనం ఎంతో ఆత్రుతగా ఒక రైడ్ బుక్ చేసుకుంటాము. డ్రైవర్ లొకేషన్‌కు దగ్గరకు వస్తున్నాడని మ్యాప్‌లో చూస్తూ సంతోషిస్తాము. సరిగ్గా అదే సమయంలో డ్రైవర్ ఫోన్ చేసి "అన్నయ్యా.. లొకేషన్ ఎటువైపు ఉంది? క్యాష్ ఇస్తారా, ఆన్‌లైన్ పేమెంట్లా? క్యాన్సల్ చేయమంటారా?" అని అడుగుతాడు. మనం ఎందుకంటే లొకేషన్ నచ్చలేదనో, లేదా మరో కారణం చెప్పో చివరి నిమిషంలో రైడ్‌ను రద్దు చేస్తాడు. దీనివల్ల ప్రయాణికులు సమయానికి గమ్యస్థానానికి చేరుకోలేక నానా అవస్థలు పడాల్సి వస్తుంది. కేంద్రం తెచ్చిన కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, ఇకపై ఇలా ఇష్టానుసారంగా రైడ్స్ క్యాన్సల్ చేయడానికి వీలుండదు. ఒకవేళ డ్రైవర్లు సరైన కారణం లేకుండా రైడ్ రద్దు చేస్తే సదరు అగ్రిగేటర్ కంపెనీలపై, డ్రైవర్లపై భారీ జరిమానాలు విధించే అవకాశం ఉంది.

పెనాల్టీల మోత.. అగ్రిగేటర్లపై కొరడా

కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ఈ సరికొత్త నిబంధనల ప్రకారం, కేవలం డ్రైవర్లు మాత్రమే కాకుండా క్యాబ్ సంస్థలు కూడా ప్రయాణికుల పట్ల జవాబుదారీగా ఉండాల్సిందే. బుకింగ్ చేసుకున్న తర్వాత డ్రైవర్ రైడ్ రద్దు చేస్తే, ప్రయాణికులకు తక్షణమే పరిహారం అందేలా నిబంధనలు రూపొందించారు. అలాగే, ప్రయాణికులు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో రైడ్ రద్దు చేయాల్సి వస్తే వారిపై కూడా భారీగా క్యాన్సలేషన్ చార్జీలు మోపడాన్ని తీవ్రంగా తప్పుబట్టారు. ఇరువర్గాలకు న్యాయం జరిగేలా ఒక పారదర్శకమైన విధానాన్ని అమలు చేయాలని అగ్రిగేటర్లను ఆదేశించింది. ఒకవేళ నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించింది.

డైనమిక్ ప్రైసింగ్ మరియు సర్జ్ ఛార్జీలపై నిఘా

వర్షం పడినప్పుడో, లేక ఆఫీస్ వేళల్లో డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడో ఓలా, ఉబర్ వంటి కంపెనీలు సాధారణ ధర కంటే 2 నుంచి 3 రెట్లు ఎక్కువ ఛార్జీలు వసూలు చేస్తుంటాయి. దీనినే 'సర్జ్ ప్రైసింగ్' (Surge Pricing) లేదా 'డైనమిక్ ప్రైసింగ్' అంటారు. ప్రయాణికుల బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని సామాన్యుల నడ్డి విరిచే ఈ దోపిడీకి కూడా కేంద్రం బ్రేక్ వేయాలని భావిస్తోంది. ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన పరిమితులకు మించి సర్జ్ ఛార్జీలు వసూలు చేయడానికి వీల్లేదని స్పష్టం చేసింది. బేస్ ఫేర్ (Base Fare) పై నిర్దిష్ట శాతానికి మించి ఛార్జీలు పెంచకూడదని నిబంధనలు తీసుకురావడంతో ప్రయాణికులకు భారీగా డబ్బు ఆదా అయ్యే అవకాశం ఉంది.

డ్రైవర్ల సంక్షేమం - ప్రయాణికుల భద్రత

ఈ కొత్త మార్గదర్శకాల్లో కేవలం ప్రయాణికుల ప్రయోజనాలే కాకుండా, డ్రైవర్ల సంక్షేమానికి కూడా పెద్దపీట వేశారు. కంపెనీలు డ్రైవర్ల నుంచి వసూలు చేసే కమిషన్ రేట్లను కూడా హేతుబద్ధీకరించాలని కేంద్రం సూచించింది. ప్రస్తుతం కంపెనీలు 25% నుంచి 30% వరకు కమిషన్ రూపంలో లాక్కుంటున్నాయని, దీనివల్ల డ్రైవర్లకు కష్టపడిన దానికి తగిన ప్రతిఫలం దక్కడం లేదని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. కమిషన్‌ను ఒక పరిమితికి మించి వసూలు చేయకూడదనే నిబంధన వస్తే డ్రైవర్లకు కూడా మేలు జరుగుతుంది. మరోవైపు, మహిళా ప్రయాణికుల భద్రత కోసం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాలని, కార్లలో జీపీఎస్ (GPS) ట్రాకింగ్, పానిక్ బటన్లు కచ్చితంగా పనిచేసేలా చూసుకోవాలని అగ్రిగేటర్లను ఆదేశించారు.

వినియోగదారుల హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం కింద చర్యలు

ఇప్పటివరకు క్యాబ్ సర్వీసులకు సంబంధించి దేశంలో స్పష్టమైన నిబంధనలు లేకపోవడంతో కంపెనీలు ఇష్టానుసారంగా వ్యవహరించాయి. కస్టమర్ కేర్ నంబర్లు సరిగ్గా పనిచేయకపోవడం, ఫిర్యాదులు చేసినా పట్టించుకోకపోవడం వంటి సమస్యలు ఉండేవి. అయితే, ఇప్పుడు 'కన్జ్యూమర్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్' (Consumer Protection Act) పరిధిలోకి ఈ అగ్రిగేటర్లను తీసుకురావడంతో వినియోగదారులకు పూర్తి స్థాయి రక్షణ లభిస్తుంది. సర్వీస్‌లో లోపాలు ఉంటే నేరుగా కన్జ్యూమర్ ఫోరమ్‌ను ఆశ్రయించి నష్టపరిహారం పొందవచ్చు.

ముగింపు

మొత్తానికి, కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం క్యాబ్ ప్రయాణికులకు నిజంగా ఒక పండగ లాంటి వార్తే. ఇన్నాళ్ళు ఓలా, ఉబర్, ర్యాపిడోల ఏకపక్ష నిర్ణయాలతో తీవ్ర ఇబ్బందులు పడిన సామాన్యులకు ఈ కొత్త రూల్స్ గొప్ప ఊరటనిస్తాయి. ఈ నిబంధనలు క్షేత్రస్థాయిలో కచ్చితంగా అమలైతే, క్యాబ్ ప్రయాణం మరింత సురక్షితంగా, సౌకర్యవంతంగా మరియు పారదర్శకంగా మారుతుందడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. టెక్నాలజీ ప్రజల సౌలభ్యం కోసం ఉండాలి కానీ, దోపిడీకి సాధనంగా మారకూడదనే కేంద్రం యొక్క ఈ నిర్ణయాన్ని అందరూ స్వాగతిస్తున్నారు.